Mùa hè với nền nhiệt độ cao kéo dài làm gia tăng nguy cơ mắc các bệnh liên quan đến nắng nóng, đặc biệt ở người lao động ngoài trời, người cao tuổi và trẻ nhỏ. Nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời, tình trạng say nắng, say nóng có thể gây nguy hiểm đến tính mạng. Vì vậy, việc chủ động phòng tránh và chăm sóc sức khỏe trong mùa nắng nóng là rất cần thiết.
1. NGUYÊN NHÂN GÂY ẢNH HƯỞNG SỨC KHỎE DO NẮNG NÓNG
– Làm việc ngoài trời thời gian dài dưới nắng gắt.
– Môi trường làm việc nóng bức, kín gió, độ ẩm cao.
– Uống không đủ nước.
– Lao động nặng trong thời tiết nóng.
– Mặc quần áo dày, bí hơi.
– Di chuyển hoặc tập luyện dưới trời nắng nóng kéo dài.
2. ĐỐI TƯỢNG CÓ NGUY CƠ CAO
– Người lao động ngoài trời: công nhân xây dựng, nông dân, shipper, công nhân môi trường…
– Người cao tuổi.
– Trẻ em.
– Phụ nữ mang thai.
– Người mắc bệnh mạn tính: tim mạch, tăng huyết áp, đái tháo đường, hô hấp…
– Người béo phì hoặc suy dinh dưỡng.
– Người sử dụng rượu bia hoặc chất kích thích.
– Người làm việc trong nhà xưởng nóng, thông khí kém.
3. BIỂU HIỆN ẢNH HƯỞNG SỨC KHỎE DO NẮNG NÓNG
3.1. Mức độ nhẹ:
– Mệt mỏi, chóng mặt.
– Đau đầu.
– Khát nước nhiều.
– Da nóng, đỏ.
– Ra nhiều mồ hôi.
– Chuột rút cơ.
– Buồn nôn nhẹ.
– Tim đập nhanh.
3.2. Mức độ nặng:
– Sốt cao, thân nhiệt tăng > 39–40°C.
– Da khô nóng hoặc vã mồ hôi nhiều.
– Đau đầu dữ dội.
– Lú lẫn, kích thích.
– Co giật.
– Khó thở.
– Ngất xỉu.
– Hôn mê.
4. XỬ TRÍ KHI BỊ ẢNH HƯỞNG DO NẮNG NÓNG
4.1. Xử trí mức độ nhẹ:
– Di chuyển người bệnh vào nơi thoáng mát.
– Nới lỏng quần áo.
– Lau mát cơ thể bằng khăn ướt.
– Bổ sung nước từ từ: nước lọc, oresol pha đúng hướng dẫn hoặc nước điện giải.
– Nghỉ ngơi, tránh tiếp tục lao động ngoài trời.
4.2. Xử trí mức độ nặng:
– Gọi cấp cứu hoặc đưa đến cơ sở y tế gần nhất.
– Đưa người bệnh vào nơi mát.
– Làm mát tích cực bằng chườm lạnh, quạt mát, lau nước mát toàn thân.
– Đặt người bệnh nằm nghiêng nếu có rối loạn ý thức.
– Không cho uống nước khi người bệnh lơ mơ hoặc hôn mê để tránh sặc.
5. CÁC BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG
5.1. Đối với cộng đồng:
– Uống đủ nước mỗi ngày, không đợi khát mới uống.
– Hạn chế ra ngoài trời vào thời điểm nắng gắt (10h–16h).
– Mặc quần áo rộng, sáng màu, thấm hút mồ hôi.
– Đội mũ, nón, kính chống nắng khi ra ngoài.
– Tăng cường rau xanh, trái cây.
– Hạn chế rượu bia, nước ngọt có gas.
– Không để trẻ em hoặc người già trong xe đóng kín.
– Theo dõi thông tin dự báo thời tiết và cảnh báo nắng nóng.
5.2. Đối với người lao động:
– Sắp xếp thời gian làm việc phù hợp, tránh lao động nặng vào giờ nắng đỉnh điểm.
– Nghỉ giải lao định kỳ ở nơi thoáng mát.
– Bổ sung nước thường xuyên trong ca làm việc.
– Trang bị đầy đủ bảo hộ chống nắng.
– Nhà xưởng cần bảo đảm thông gió, giảm nhiệt.
– Người có bệnh nền cần được theo dõi sức khỏe định kỳ.
6. ĐẾN NGAY CƠ SỞ Y TẾ KHI
– Sốt cao.
– Khó thở.
– Đau ngực.
– Ngất xỉu.
– Co giật.
– Rối loạn ý thức.
– Nôn nhiều.
– Không cải thiện sau nghỉ ngơi và bù nước.
KẾT LUẬN
Nắng nóng kéo dài ảnh hưởng đáng kể đến sức khỏe cộng đồng và năng suất lao động. Chủ động phòng tránh, phát hiện sớm các dấu hiệu nguy hiểm và xử trí đúng cách sẽ giúp hạn chế các biến chứng nghiêm trọng do say nắng, say nóng gây ra.
– Bs. CKI: Nguyễn Hồng Hà –
