1. Chích lể: Một phương pháp ngoại trị của Y học cổ truyền, sử dụng kim chuyên dụng để chích nông trên da và cho ra một lượng máu nhỏ nhằm điều trị bệnh.
Theo quan điểm Đông y, phương pháp này có tác dụng:
+ Hoạt huyết
+ Thông kinh lạc
+ Thanh nhiệt
+ Giảm đau
+ Hỗ trợ đưa tà khí ra ngoài
Đây là một phép “tả pháp”, thường dùng trong các trường hợp thực chứng, huyết ứ, nhiệt độc.
Hình ảnh: Người bệnh được trích lể
2. Cơ sở lý luận của Y học cổ truyền
Y học cổ truyền cho rằng: “Huyết ứ tắc thống, thông tắc bất thống” (Huyết ứ gây đau, lưu thông thì hết đau)
Khi khí huyết lưu thông kém hoặc tà khí, nhiệt độc ứ trệ tại kinh lạc và tạng phủ, người bệnh có thể xuất hiện đau, sưng, nóng, tím hoặc cảm giác nặng tức.
Chích lể giúp:
+ Làm lưu thông khí huyết
+ Giảm ứ trệ
+ Hỗ trợ giảm viêm và giảm đau
+ Điều hòa hoạt động kinh lạc
Phương pháp này có hiệu quả tốt trong các bệnh cấp tính hoặc có biểu hiện huyết ứ rõ.
3. Các chỉ định thường gặp
Cơ xương khớp
+ Đau cổ vai gáy cấp
+ Đau lưng do huyết ứ
+ Bong gân, tụ máu
+ Viêm gân, viêm khớp cấp
Nội khoa
+ Đau đầu do can hỏa, huyết ứ
+ Tăng huyết áp thể can dương vượng
+ Sốt cao, nhiệt độc
Thần kinh
+ Méo miệng, liệt VII giai đoạn sớm
+ Chóng mặt do huyết ứ
Da liễu
+ Mụn nhọt, viêm tấy
+ Zona thần kinh
4. Kỹ thuật và nguyên tắc thực hiện
Các vị trí thường được chích gồm:
+ Đầu ngón tay (Thập tuyên)
+ Huyệt đau tại chỗ (A thị huyệt)
+ Vùng sưng đau, tụ máu
+ Một số tĩnh mạch nông
Nguyên tắc thực hiện:
+ Chích nông, đúng vị trí
+ Lượng máu vừa phải
+ Đảm bảo vô khuẩn tuyệt đối
+ Có thể kết hợp giác hơi để tăng hiệu quả hoạt huyết
5. Những lưu ý quan trọng
Chích lể là thủ thuật nhỏ nhưng cần thực hiện đúng chỉ định và đúng kỹ thuật để tránh tai biến.
Không nên chích lể khi:
+ Người suy nhược, thiếu máu
+ Người cao tuổi quá yếu
+ Phụ nữ có thai
+ Người rối loạn đông máu
+ Người huyết áp thấp hoặc dễ choáng
+ Người đang dùng thuốc chống đông cần được đánh giá kỹ
Khi thực hiện cần chú ý:
+ Dụng cụ phải vô khuẩn
+ Không chích quá sâu
+ Theo dõi người bệnh sau thủ thuật
+ Không lạm dụng nhiều lần
+ Cần được thực hiện bởi người có chuyên môn
Một số phản ứng có thể gặp:
+ Chóng mặt
+ Vã mồ hôi
+ Tụt huyết áp
+ Chảy máu kéo dài
+ Nhiễm trùng nếu không đảm bảo vô khuẩn
6. Kết luận
Chích lể là một phương pháp điều trị có giá trị trong Y học cổ truyền nếu được áp dụng đúng người, đúng bệnh và đúng kỹ thuật.
Khi sử dụng hợp lý, phương pháp này có thể:
+ Giảm đau nhanh
+ Hỗ trợ lưu thông khí huyết
+ Tăng hiệu quả điều trị
Tuy nhiên, nếu lạm dụng hoặc thực hiện sai kỹ thuật có thể gây hao tổn khí huyết và làm bệnh nặng hơn.
👉 Vì vậy, người bệnh không nên tự ý chích lể tại nhà. Việc thực hiện cần được đánh giá và theo dõi bởi nhân viên y tế hoặc thầy thuốc Y học cổ truyền có chuyên môn.
– Bs.CKI: Lê Thị Lịch –
